اخلاق در پژوهش

دانشگاه علوم پزشکی سمنان

با توجه به پیشرفت‌های روزافزون علوم پزشکی و ارتقاء کمی و کیفی پژوهش‌های علوم پزشکی، تاکید بر رعایت موازین شرعی، حقوقی و اخلاقی در پژوهش‌ها، اجرای طرح‌های تحقیقاتی مختلف از جمله پژوهش بر روی انسان‌ها و جمع آوری و نگهداری اطلاعات، باعث افزایش نگرانی از سوء استفاده و زیان رسانیدن به انسان‌ها و عدم رعایت موازین اخلاقی در طراحی و اجرای طرح‌ها و بهره‌گیری نامشروع از این اطلاعات گشته است. لذا به منظور پیشگیری از سوء استفاده‌های احتمالی در بیانیه های ۱۹۴۷ نورنبرگ و ۱۹۷۵ هلسینکی و ۱۹۷۸ بلمونت اصول، ‌قواعد و موازینی در این زمینه وضع و به کشورها توصیه گردید که این کدهای اخلاقی را درپژوهش‌های علوم زیستی به مورد اجرا گذارند. این موضوع در هجدهمین گردهمایی EM/ACHR سازمان جهانی بهداشت در سال ۱۹۹۵ (در ریاض عربستان) نیز مطرح و مقرر گردید که کمیته‌های ملی اخلاق در پژوهش‌های علوم زیستی در تمامی کشورهای منطقه، آیین نامه‌ی کشوری اخلاق در پژوهش‌های علوم پزشکی را تصویب و به مورد اجرا گذارند.
 
رعایت اخلاق حرفه‌‌ای یکی از الزامات اساسی و قانونی در انجام فعالیت حرفه‌ای در هر حوزه کاری می‌باشد. رشد شتابان علمی در سال‌های اخیر و مواجهه با مباحث اخلاقی جدید در بعضی از حوزه‌ها بویژه مطالعات علوم پزشکی سبب گردیده تا این شاخه از علم با عنوان "اخلاق در پزوهش‌های علوم پزشکی" مورد توجه بیشتر سیاستگذاران نظام علم و فناوری  قرار گیرد. با توجه به اهمیت این موضوع، وزرات بهداشت در قالب کمیته ملی اخلاق در پژوهش‌های زیست پزشکی و سایر مبادی ذی صلاح اقدام به تدوین، انتشار و بازبینی دستورالعمل‌های تخصصی مرتبط، قواعد حوزه مدیریت پزوهش و نشر آثار علمی و ... نموده است. واحد توسعه تحقیقات بالینی بیمارستان کوثر در راستای وظیفه حاکمیتی خود در این زمینه تمامی تلاش و اهتمام خود را بکار بسته تا از استقرار تمامی این موازین و قوانین مربوط به آن در فرآیندهای پژوهشی و نشر اطمینان حاصل نماید. از جمله این تلاش‌ها می‌توان به جلوگیری از انجام طرح‌های تحقیقاتی و پایان‌نامه‌های فاقد کد اخلاق، مشارکت در برگزاری دوره‌های آموزشی،  آموزش کدهای اخلاق در پژوهش توسط یکی از کارشناسان به تمامی پژوهشگران، الزام تکمیل فرم رضایت آگاهانه در مطالعات با نمونه انسانی و ... اشاره نمود. در همین راستا و بمنظور اطلاع‌رسانی و دسترسی سریع‌تر محققین به محتواها و آیین نامه‌های مرتبط با موازین اخلاق تمامی مستندات مربوطه، بطور مستمر بارگذاری و اطلاع رسانی خواهد شد.
 
 
جهت دسترسی به سامانه ملی اخلاق در پژوهش‌های زیست پزشکی به لینک  https://ethics.research.ac.ir  مراجعه نمائید.